Ở Việt Nam tử hình có thể được nhận ân giảm án không?

Việc thi hành án tử hình tại Việt Nam được thực hiện bằng hình thức tiêm thuốc. Trước khi án được thi hành, cơ quan chức năng phải thực hiện nhiều bước kiểm tra, đối chiếu hồ sơ và bảo đảm các điều kiện theo quy định.

Quy trình thi hành án tử hình được thực hiện thế nào?

Theo Điều 82 Luật Thi hành án hình sự năm 2019, trước khi thi hành án, Hội đồng thi hành án tử hình phải kiểm tra danh bản, chỉ bản và hồ sơ lý lịch của người chấp hành án.

Đối với người chấp hành án là nữ, Hội đồng còn phải kiểm tra các tài liệu liên quan đến điều kiện không thi hành án tử hình theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Trước thời điểm bị đưa ra thi hành án, người chấp hành án được cung cấp thức ăn, nước uống, được viết thư và ghi âm lời nói để gửi lại cho thân nhân.

Người bị kết án sau đó được Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp hoặc Vệ binh hỗ trợ tư pháp đưa đến nơi làm việc của Hội đồng thi hành án tử hình theo yêu cầu của Chủ tịch Hội đồng.

Cán bộ chuyên môn thuộc Công an nhân dân hoặc Quân đội nhân dân sẽ lấy dấu vân tay, kiểm tra danh bản, chỉ bản, đối chiếu với hồ sơ và các tài liệu liên quan. Quá trình này được chụp ảnh, ghi hình, lập biên bản và báo cáo Hội đồng thi hành án.

Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình công bố quyết định thi hành án, trong đó có các quyết định liên quan đến việc không kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao không chấp nhận kháng nghị. Trường hợp Chủ tịch nước bác đơn xin ân giảm hình phạt tử hình, quyết định này cũng được công bố.

Quyết định thi hành án được giao cho người chấp hành án và đọc cho họ nghe nếu người này không biết chữ, không biết tiếng Việt hoặc không tự đọc được. Toàn bộ quá trình phải được chụp ảnh, ghi hình, ghi âm và lưu vào hồ sơ.

Sau đó, cán bộ chuyên môn được cơ quan thi hành án hình sự của Công an cấp tỉnh hoặc cấp quân khu chỉ định thực hiện việc thi hành án theo lệnh của Chủ tịch Hội đồng và báo cáo kết quả.

Bác sĩ pháp y có trách nhiệm xác định tình trạng của người bị thi hành án và báo cáo Hội đồng theo lệnh của Chủ tịch Hội đồng.

Sau khi hoàn tất, Hội đồng thi hành án tử hình lập biên bản và báo cáo quá trình, kết quả thi hành án cho Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và cơ quan quản lý thi hành án hình sự. Cơ quan thi hành án hình sự của Công an cấp tỉnh hoặc cấp quân khu thực hiện thủ tục khai tử tại UBND cấp xã nơi thi hành án.

Cơ quan thi hành án hình sự cũng có trách nhiệm bảo quản tử thi, tổ chức mai táng và vẽ sơ đồ mộ. UBND cấp xã nơi mai táng phối hợp trong việc mai táng và quản lý mộ.

Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ ngày thi hành án, cơ quan thi hành án hình sự của Công an cấp tỉnh hoặc cấp quân khu phải thông báo cho thân nhân của người đã bị thi hành án, trừ trường hợp thuộc quy định tại khoản 1 Điều 83 Luật Thi hành án hình sự năm 2019.

Người bị kết án tử hình có được xin ân giảm?

Ân giảm án tử hình là việc Chủ tịch nước quyết định giảm hình phạt tử hình theo bản án đã có hiệu lực pháp luật xuống tù chung thân. Đây là chính sách nhân đạo của Nhà nước đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, tạo cơ hội để họ ăn năn, cải tạo và trở thành người có ích cho xã hội.

Khoản 7 Điều 367 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định: "Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, người bị kết án được gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước."

Đối với người bị kết án tử hình được ân giảm hoặc thuộc một số trường hợp nhất định, thời gian chấp hành hình phạt để được xét giảm lần đầu là 25 năm. Dù được giảm nhiều lần, thời hạn thực tế chấp hành hình phạt vẫn phải bảo đảm 30 năm.

Quy định này áp dụng đối với một số trường hợp như người đủ 75 tuổi trở lên; người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ và đã chủ động nộp lại ít nhất 3/4 tài sản tham ô, nhận hối lộ, đồng thời hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.

Như vậy, người bị kết án tử hình vẫn có thể được ân giảm xuống tù chung thân. Tuy nhiên, việc ân giảm án tử hình khác với đặc xá và pháp luật không quy định cụ thể một bộ điều kiện để đương nhiên được ân giảm.

Do liên quan trực tiếp đến tính mạng con người và tính nghiêm minh của pháp luật, việc xem xét đơn xin ân giảm án tử hình được thực hiện thận trọng.

10 tử tù từng được Chủ tịch nước ân giảm án tử hình

Ngày 30/8/2022, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc ký quyết định ân giảm án tử hình xuống tù chung thân cho 10 bị án, trong đó có 2 người nước ngoài.

Việc ân giảm được thực hiện trong dịp kỷ niệm 77 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2022), trên cơ sở đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước.

Cùng thời điểm, hơn 3.000 hồ sơ đề nghị đặc xá cho phạm nhân tại các trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện thuộc Bộ Công an và các trại giam do Bộ Quốc phòng quản lý được kiểm tra, thẩm định.

Trước đó, ngày 12/8/2022, Chủ tịch nước cũng đã ký quyết định ân giảm án tử hình xuống tù chung thân cho 21 bị án, trong đó có 2 người nước ngoài.

Việc giảm án tử hình xuống tù chung thân thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước, đồng thời mở ra cơ hội để những người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng tiếp tục cải tạo, sửa chữa sai lầm và trở thành người có ích cho xã hội.

Hoa Ly

Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 08/10/2026 | 10:39)