Cảnh báo tới những ai đang dùng loại hộp quốc dân đựng cơm rất tiện: Phát hiện có chất độc ngấm vào máu

Theo CNN ngày 30/9, bà Naima Fenderl, nhà nghiên cứu tại EJF và là tác giả chính báo cáo “Cách hóa chất nhựa gây hại cho sức khỏe của bạn hàng ngày”, cho biết các hóa chất độc hại trong nhựa có thể liên quan đến nhiều nguy cơ sức khỏe, trong đó có ung thư, biến đổi gene, rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến hệ sinh sản và nhiều cơ quan khác.

Hóa chất trong đồ nhựa dùng hàng ngày

Báo cáo của EJF sử dụng dữ liệu từ PlastChem, cơ sở dữ liệu mở được phát triển bởi các chuyên gia đến từ Viện Địa Kỹ thuật Na Uy và Tổ chức Diễn đàn Bao bì Thực phẩm của Thụy Sĩ. Cơ sở dữ liệu này tổng hợp khoảng 16.000 hóa chất được giới nghiên cứu xác định có liên quan đến nhựa.

Từ nguồn dữ liệu trên, nhóm tác giả gồm các bác sĩ và chuyên gia nghiên cứu về nguy cơ sức khỏe phân tích mức độ rủi ro khi con người tiếp xúc với hóa chất trong 5 nhóm nhựa được sử dụng phổ biến trong đời sống. Các hóa chất có thể xâm nhập cơ thể qua da, đường hô hấp hoặc thực phẩm, đồ uống.

Theo báo cáo, hơn 90% hóa chất được phát hiện trong các nhóm nhựa phổ biến này được đánh giá là tiềm ẩn nguy cơ cao đối với sức khỏe.

Trong nhóm nhựa sử dụng để đựng thực phẩm, tỷ lệ này lên tới gần 92%. Nhiều sản phẩm quen thuộc như cốc cà phê, hộp mì ăn liền và bao bì đồ ăn mang đi có thể chứa lớp lót bằng nhựa.

Ảnh minh họa

Báo cáo cho rằng khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, lớp nhựa này có thể bị phân hủy, từ đó làm tăng khả năng các chất từ vật liệu bao bì thôi nhiễm vào thực phẩm và đồ uống. Một số hóa chất được đề cập gồm bisphenol A (BPA) và nhóm PFAS.

Không chỉ bao bì thực phẩm, đồ chơi trẻ em cũng được đưa vào diện đáng lưu ý. Theo báo cáo, khoảng 89% hóa chất nhựa được phát hiện trong nhóm sản phẩm này được xếp vào diện “rủi ro cao”.

Tỷ lệ tương ứng ở ngành sản xuất quần áo là 93%, trong khi nhóm sản phẩm gia dụng phổ biến như chai đựng nước, đồ dùng nhà bếp, bát đĩa nhựa và vật dụng vệ sinh là khoảng 92%.

Các sản phẩm phục vụ chăm sóc cá nhân và y tế, trong đó có chỉ nha khoa và băng vệ sinh, cũng được cho là không nằm ngoài vấn đề này.

Hàng nghìn hóa chất chưa có đủ dữ liệu độc tính

Nhóm nghiên cứu cảnh báo một lượng lớn hóa chất được sử dụng trong các sản phẩm nhựa hàng ngày vẫn chưa được đánh giá đầy đủ về độc tính và nguy cơ phơi nhiễm.

Theo báo cáo, hơn 3.500 hóa chất nhựa được sử dụng phổ biến trong quá trình sản xuất các sản phẩm quen thuộc. Tuy nhiên, gần 80% trong số này chưa có đủ dữ liệu để xác định đầy đủ độc tính hoặc mức độ phơi nhiễm đối với con người.

Dù vậy, báo cáo của EJF cũng vấp phải ý kiến phản biện từ ngành công nghiệp hóa chất. Hội đồng Hóa chất Mỹ, hiệp hội thương mại đại diện cho các doanh nghiệp sản xuất hóa chất, cho rằng những kết luận trong báo cáo cần được xem xét “hết sức thận trọng”, đồng thời cho rằng EJF đã bỏ sót nguồn dữ liệu về các chất phụ gia nhựa được Hội đồng Hóa chất quốc tế công khai.

Trong khi đó, PlastChem từng khuyến nghị 15 nhóm hóa chất cần được ưu tiên quản lý và kiểm soát. Danh sách này bao gồm bisphenol như BPA, phthalates và nhóm PFAS, thường được gọi là “hóa chất vĩnh cửu”.

Ông Martin Wagner, trưởng nhóm dự án PlastChem và giáo sư sinh học tại Đại học Khoa học và Công nghệ Na Uy, cho biết nhiều hóa chất trong nhựa có khả năng gây rối loạn nội tiết. Theo ông, những chất này có thể can thiệp vào hệ thống hormone và được nghiên cứu về mối liên hệ với nhiều vấn đề sức khỏe như béo phì, trẻ nhẹ cân khi sinh, tiểu đường thai kỳ, dị tật bẩm sinh và các rối loạn thần kinh.

Sản lượng nhựa tiếp tục tăng

Nhựa hiện diện trong phần lớn các lĩnh vực của đời sống. Theo số liệu được bài báo dẫn lại, hơn 80% sản phẩm nông sản bán tại các siêu thị ở Mỹ được bọc bằng bao bì nhựa dùng một lần. Khoảng 60% quần áo được sản xuất từ các loại vải tổng hợp có nguồn gốc từ nhựa, trong khi khoảng 90% đồ chơi trẻ em được làm từ vật liệu này.

Theo OECD, sản lượng nhựa toàn cầu đã tăng mạnh từ khoảng 2 triệu tấn năm 1950 lên 475 triệu tấn vào năm 2022. Con số này được dự báo có thể tăng gấp ba vào năm 2060.

Trong khi sản lượng tiếp tục gia tăng, chưa đến 10% tổng lượng nhựa được tái chế. Điều này đặt ra những vấn đề liên quan đến ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu cũng như những nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe con người.

Ông Philip Landrigan, bác sĩ và nhà dịch tễ học tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết trên toàn cầu có khoảng 325.000 loại hóa chất tổng hợp đang được ngành công nghiệp hóa chất sử dụng. Theo ông, ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, dữ liệu về độc tính mới chỉ bao phủ khoảng 20% trong số này.

Những con số trên cho thấy khoảng trống dữ liệu về mức độ an toàn của nhiều hóa chất vẫn là vấn đề được giới nghiên cứu quan tâm, trong bối cảnh nhựa ngày càng phổ biến trong thực phẩm, đồ dùng gia đình, quần áo và các sản phẩm dành cho trẻ em.

Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 15:23, 01/10/2026)