Cảnh báo: 3 loại cá có nguy cơ khiến cơ thể hấp thụ kháng sinh, kim loại nặng tuyệt đối KHÔNG NÊN ĂN

Cá từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc trên mâm cơm của nhiều gia đình Việt. Từ cá lóc kho tộ đậm đà, cá diêu hồng chiên giòn cho đến bát canh chua cá chép thanh mát, đây đều là những món ăn được nhiều người yêu thích.

Không chỉ thơm ngon, cá còn được xem là một trong những thực phẩm tốt cho sức khỏe nhờ chứa nguồn đạm chất lượng cao, giàu axit béo omega-3 cùng nhiều vitamin và khoáng chất có lợi cho tim mạch, não bộ.

Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng an toàn để sử dụng thường xuyên. Một số nhóm cá có nguy cơ tích tụ kim loại nặng, tồn dư kháng sinh hoặc chứa các chất độc hại gây ảnh hưởng đến sức khỏe nếu tiêu thụ trong thời gian dài. Dưới đây là 3 loại cá được khuyến cáo nên hạn chế ăn hoặc chỉ sử dụng với lượng vừa phải.

Cá quá cỡ, cá ăn thịt sống lâu năm

Những loài cá có kích thước lớn, tuổi thọ cao hoặc thuộc nhóm săn mồi là đối tượng dễ tích tụ độc tố nhất trong môi trường nước.

Nguyên nhân là do chúng nằm ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn. Trong suốt quá trình sinh trưởng, các loài cá này liên tục ăn những loài nhỏ hơn, khiến các chất ô nhiễm trong môi trường tích lũy dần theo thời gian thông qua cơ chế tích lũy sinh học.

Trong thịt của nhóm cá này thường chứa hàm lượng kim loại nặng cao, đặc biệt là Methylmercury - dạng thủy ngân có độc tính sinh học mạnh nhất. Ngoài ra còn có chì và cadmium tồn tại trong môi trường nước.

Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), Methylmercury có khả năng đi qua hàng rào máu não và nhau thai, từ đó gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, đồng thời ảnh hưởng đến gan và thận. Đối với phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, việc tiêu thụ nhiều loại cá này có thể làm tăng nguy cơ tổn thương não bộ và ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ.

Cá nuôi tăng trọng tốc độ cao

Một số loại cá nuôi công nghiệp được thúc đẩy tăng trưởng nhanh, chỉ sau khoảng 2 - 3 tháng đã có thể xuất bán.

Để đạt tốc độ phát triển này cũng như hạn chế dịch bệnh trong môi trường nuôi mật độ cao, một số cơ sở có thể lạm dụng các loại kháng sinh như Sulfonamide, Enrofloxacin hoặc sử dụng chất kích thích tăng trưởng.

Bên cạnh đó, những ao nuôi có nền đáy ô nhiễm còn làm gia tăng nguy cơ cá nhiễm ký sinh trùng và hấp thụ kim loại nặng như chì.

Các chuyên gia cảnh báo rằng lượng kháng sinh tồn dư trong thịt cá khi đi vào cơ thể có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật có lợi trong đường ruột, đồng thời tạo thêm áp lực cho gan và thận trong quá trình đào thải độc tố.

Đáng lo ngại hơn, việc tiếp xúc kéo dài với dư lượng kháng sinh có thể góp phần hình thành các chủng vi khuẩn kháng thuốc, khiến việc điều trị các bệnh nhiễm trùng sau này gặp nhiều khó khăn hơn.

Cá ướp hóa chất, cấp đông quá lâu

Đây là nhóm cá tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng rất khó nhận biết bằng mắt thường.

Để kéo dài thời gian bảo quản hoặc che giấu tình trạng cá đã để đông lạnh quá lâu, một số nơi có thể sử dụng các loại hóa chất cấm như u rê hoặc dung dịch Formol (Formaldehyde) để ngâm ướp.

Các tổ chức y tế đã nhiều lần cảnh báo những hóa chất này có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày, ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm, trong đó có ung thư.

Không chỉ vậy, cá được bảo quản đông lạnh quá lâu hoặc trải qua nhiều lần rã đông còn khiến omega-3 bị oxy hóa và biến tính, làm giảm đáng kể giá trị dinh dưỡng.

Trong quá trình phân hủy protein của cá, vi khuẩn còn có thể tạo ra Histamine - một loại độc tố chịu nhiệt. Điều đáng nói là Histamine không bị phá hủy hoàn toàn ngay cả khi thực phẩm được nấu chín ở nhiệt độ cao.

Người ăn phải cá chứa nhiều Histamine có thể gặp các triệu chứng ngộ độc cấp tính như đỏ bừng mặt, nổi mề đay, tụt huyết áp hoặc khó thở.

Làm thế nào để chọn cá an toàn?

Theo các chuyên gia, người tiêu dùng có thể áp dụng một số cách đơn giản để nhận biết cá tươi và hạn chế nguy cơ mua phải cá kém chất lượng.

Quan sát màu sắc: Cá tươi thường có mắt trong, con ngươi đen rõ và mang đỏ tươi. Những con có mang trắng bệch hoặc xuất hiện màu vàng úa nên được cân nhắc trước khi mua.

Kiểm tra mùi: Cá tươi có mùi tanh tự nhiên. Nếu xuất hiện mùi hắc, mùi hóa chất hoặc mùi khai bất thường giống u rê thì không nên lựa chọn.

Thử độ đàn hồi: Khi dùng tay ấn vào thân cá, thịt cá tươi sẽ nhanh chóng trở lại trạng thái ban đầu. Ngược lại, thịt mềm nhão và để lại vết lõm sâu thường là dấu hiệu cá đã để lâu.

Ăn cá thế nào để vừa ngon vừa khỏe?

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nên ưu tiên những loại cá nhỏ, cá đồng như cá rô hoặc các loại cá nước ngọt có nguồn gốc nuôi trồng an toàn.

Mặc dù cá là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng cũng không nên sử dụng quá nhiều. Mỗi tuần chỉ nên ăn tối đa khoảng 5 bữa cá, mỗi bữa từ 100 - 150g là phù hợp.

Trong quá trình chế biến, nên ưu tiên các phương pháp như hấp hoặc nấu canh thay vì chiên rán ở nhiệt độ cao để giữ được nhiều dưỡng chất hơn.

Ngoài ra, việc giảm lượng muối, bổ sung rau củ giàu vitamin C và luân phiên sử dụng các nguồn đạm khác như tôm, ngao, sò cũng giúp đa dạng thực đơn và hạn chế những rủi ro tiềm ẩn từ thực phẩm.

Cá vẫn là món ăn bổ dưỡng và cần thiết trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày. Tuy nhiên, lựa chọn đúng loại cá và sử dụng hợp lý mới là cách giúp tận dụng tối đa lợi ích sức khỏe mà thực phẩm này mang lại.

Tác giả: Thu Hiền

Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 07/09/2026 | 08:24)