Bác sĩ cảnh báo 5 món ăn cực quen thuộc với gia đình Việt, tưởng bổ nhưng có thể tàn phá gan, thận không ngờ

Bác sĩ chuyên khoa thận Hong Yongxiang (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo 5 nhóm thực phẩm mà người cao tuổi nên đặc biệt lưu ý gồm cháo trắng, nước hầm xương, ruốc và thịt khô, các loại nước sốt - chao cùng rau củ muối chua.

Cháo trắng có thể khiến đường huyết tăng nhanh

Cháo thường được nhiều gia đình lựa chọn cho người lớn tuổi vì mềm, dễ nhai và dễ tiêu hóa. Tuy nhiên, theo bác sĩ Hong Yongxiang, việc ăn quá nhiều cháo trắng lại không hẳn có lợi, đặc biệt với người cao tuổi có vấn đề về chuyển hóa đường.

Ảnh minh họa

Quá trình ninh nhừ khiến cấu trúc tinh bột bị phá vỡ, từ đó cơ thể hấp thụ carbohydrate nhanh hơn và có thể làm đường huyết tăng mạnh sau khi ăn. Nếu duy trì chế độ ăn có chỉ số đường huyết cao trong thời gian dài, nguy cơ viêm mạn tính và các rối loạn chuyển hóa có thể gia tăng.

Lượng đường dư thừa được đưa đến gan có thể được chuyển hóa thành chất béo trung tính, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Trong khi đó, tình trạng đường huyết cao kéo dài cũng gây áp lực lên cầu thận, đặc biệt ở những người đã mắc hoặc có nguy cơ mắc bệnh thận do đái tháo đường.

Nước hầm xương không phải nguồn bổ sung canxi lý tưởng

Quan niệm cho rằng hầm xương càng lâu thì càng có nhiều canxi trong nước dùng là một trong những hiểu lầm phổ biến. Trên thực tế, phần lớn canxi trong xương động vật khó hòa tan vào nước, trong khi chất béo và purin có thể hiện diện đáng kể trong nước hầm.

Việc thường xuyên sử dụng nước hầm nhiều chất béo có thể làm tăng lượng chất béo bão hòa trong khẩu phần. Hàm lượng purin cao cũng có thể làm tăng axit uric, từ đó bất lợi cho những người mắc bệnh gout hoặc có vấn đề về thận.

Ngoài ra, bài viết dẫn nghiên cứu cho rằng một lượng kim loại nặng tích tụ trong xương động vật có thể giải phóng vào nước dùng trong quá trình ninh. Với người cao tuổi, khi chức năng chuyển hóa và đào thải suy giảm, việc sử dụng thường xuyên những loại nước hầm này cần được cân nhắc.

Ruốc và thịt khô có thể chứa nhiều muối, đường và phụ gia

Ruốc hay chà bông thường được xem là món ăn tiện lợi, đặc biệt khi người lớn tuổi ăn uống kém. Tuy nhiên, việc coi ruốc là sản phẩm tương đương hoàn toàn với thịt tươi có thể dẫn đến đánh giá thấp lượng muối, đường, chất béo và phụ gia có trong sản phẩm.

Để tạo độ thơm, tơi và bảo quản sản phẩm, một số loại ruốc và thịt khô có thể sử dụng thêm dầu mỡ, đường, muối và các hợp chất phosphate. Lượng phospho vô cơ từ phụ gia thực phẩm có khả năng được cơ thể hấp thu cao, gây thêm gánh nặng cho những người có chức năng thận suy giảm.

Bên cạnh đó, hàm lượng muối cao trong các loại thực phẩm này cũng không có lợi cho người cao tuổi, đặc biệt những người đang phải kiểm soát huyết áp hoặc mắc bệnh thận. Vì vậy, ruốc và thịt khô không nên được sử dụng quá thường xuyên như một nguồn thực phẩm chính.

Nước sốt, chao có thể làm lượng natri trong khẩu phần tăng cao

Các loại nước tương, chao, tương ớt và nhiều loại nước sốt thường được sử dụng để làm món ăn đậm đà hơn. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thực phẩm có thể cung cấp lượng natri đáng kể, nhất là khi được sử dụng nhiều lần trong ngày.

Bác sĩ Hong Yongxiang lưu ý rằng vị giác của người cao tuổi có thể suy giảm theo thời gian, khiến họ dễ cảm thấy món ăn chưa đủ mặn và tiếp tục sử dụng thêm gia vị. Thói quen này có thể khiến lượng natri nạp vào cơ thể tăng lên mà không nhận ra.

Nạp quá nhiều natri có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp. Khi huyết áp tăng kéo dài, các mạch máu nhỏ trong thận có thể bị tổn thương, từ đó ảnh hưởng đến chức năng của cơ quan này. Vì vậy, người cao tuổi, đặc biệt người đang kiểm soát huyết áp hoặc có bệnh thận, nên hạn chế các loại nước chấm và gia vị mặn.

Rau củ muối chua cần được sử dụng đúng mức

Các loại rau củ muối như củ cải muối, dưa kiệu, dưa cải chua thường xuất hiện trong bữa cơm gia đình. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thực phẩm được bác sĩ Hong Yongxiang xếp vào danh sách cần đặc biệt lưu ý do hàm lượng muối cao và những rủi ro có thể phát sinh trong quá trình chế biến, bảo quản.

Để bảo quản, rau củ muối thường sử dụng lượng muối lớn. Nếu ăn thường xuyên với số lượng nhiều, lượng natri đưa vào cơ thể có thể tăng đáng kể, từ đó gây bất lợi cho huyết áp và làm tăng tình trạng giữ nước ở những người có chức năng thận suy giảm.

Bên cạnh đó, thực phẩm muối chua nếu được chế biến hoặc bảo quản không đúng cách có nguy cơ phát sinh nấm mốc và các chất không có lợi cho sức khỏe. Bài viết cũng đề cập đến nguy cơ hình thành nitrosamine trong quá trình lên men và cảnh báo việc sử dụng thực phẩm muối chua thường xuyên có thể liên quan đến một số nguy cơ sức khỏe.

Người lớn tuổi nên chú ý cách sử dụng thay vì chỉ quan tâm món ăn có “bổ” hay không

Điểm chung của 5 nhóm thực phẩm trên là chúng đều khá quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày nhưng có thể trở thành vấn đề nếu sử dụng quá nhiều hoặc quá thường xuyên. Đặc biệt, người cao tuổi có bệnh gan, thận, tăng huyết áp hoặc rối loạn đường huyết càng cần chú ý đến lượng muối, đường, chất béo và phụ gia trong khẩu phần.

Bác sĩ Hong Yongxiang khuyến cáo người lớn tuổi nên điều chỉnh thói quen ăn uống nếu đang sử dụng thường xuyên những thực phẩm thuộc nhóm này với suy nghĩ chúng hoàn toàn có lợi cho sức khỏe. Việc xây dựng chế độ ăn cân bằng, đa dạng và phù hợp với tình trạng sức khỏe từng người sẽ giúp hạn chế những yếu tố bất lợi đối với gan và thận.

Hoa Ly

Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 17/08/2026 | 15:35)