20 năm không đồ ngọt vẫn mắc tiểu đường vì một món ăn hàng ngày

Kiểm soát tiểu đường vì thế không đơn giản là cắt bỏ đồ ngọt. Lượng carbohydrate, khẩu phần ăn và cách kết hợp, sắp xếp thực phẩm trong bữa ăn cũng đóng vai trò quan trọng.

Không ăn đồ ngọt hơn 20 năm nhưng HbA1c vẫn ở mức tiểu đường

Theo China Times, bác sĩ thận học Lâm Hiên Nhậm, khoa Thận, Bệnh viện trực thuộc Đại học Á Châu, Đài Loan (Trung Quốc), từng chia sẻ trường hợp một người đàn ông 62 tuổi mắc tiểu đường dù hơn 20 năm gần như không ăn đồ ngọt.

Người đàn ông cho biết ông không ăn bánh ngọt, bánh quy và cũng không uống nước ngọt. Tuy nhiên, khi được hỏi kỹ hơn về chế độ ăn, ông cho biết mỗi bữa thường ăn khoảng 2 bát cơm, kèm dưa chuột muối.

Kết quả xét nghiệm khiến người này bất ngờ khi HbA1c đạt 7,6%. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), HbA1c dưới 5,7% được xem là bình thường; từ 5,7-6,4% là tiền tiểu đường và từ 6,5% trở lên thuộc ngưỡng chẩn đoán tiểu đường.

Bác sĩ Lâm Hiên Nhậm giải thích vị ngọt của thực phẩm không phải yếu tố duy nhất quyết định mức đường huyết. Điều quan trọng hơn là lượng carbohydrate, hay chất bột đường, được đưa vào cơ thể.

Cơm trắng là một ví dụ. Dù không có vị ngọt rõ rệt, cơm chứa nhiều tinh bột. Sau khi được đưa vào đường tiêu hóa, tinh bột được các enzyme phân giải thành glucose. Glucose tiếp tục được hấp thu vào máu, từ đó làm đường huyết tăng.

Những món không ngọt vẫn có thể chứa nhiều carbohydrate

Theo bác sĩ Lâm Hiên Nhậm, khi muốn giảm đường, nhiều người thường chỉ loại bỏ bánh kẹo, nước ngọt mà quên mất những món ăn chính trong bữa hàng ngày.

Cơm trắng, mì, bánh bao, bánh mì sandwich, cháo hay vỏ bánh há cảo đều có thể cung cấp lượng carbohydrate đáng kể. Tương tự, khoai lang, khoai tây, khoai môn, ngô và bí đỏ dù thường được xếp vào nhóm rau củ nhưng vẫn chứa tinh bột và cần được tính vào tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần.

Một số món ăn, gia vị cũng dễ bị bỏ qua. Súp đặc, món chua ngọt, cơm trộn, cơm chan sốt, tương cà hoặc sốt thịt nướng đều có thể bổ sung carbohydrate. Ngay cả những thực phẩm có vị mặn như bánh mì mặn hay bánh quy mặn cũng không đồng nghĩa với việc chúng ít carbohydrate.

Bia và một số loại rượu ngọt cũng có thể chứa carbohydrate. Trong khi đó, rượu còn có khả năng ảnh hưởng đến chức năng điều hòa đường huyết của gan.

Bác sĩ Lâm Hiên Nhậm cảnh báo, một người không ăn đồ ngọt vẫn có thể hấp thụ lượng carbohydrate trong ngày tương đương người thường xuyên sử dụng đồ uống pha đường nếu khẩu phần tinh bột quá lớn.

Không nhất thiết phải bỏ cơm để kiểm soát đường huyết

Theo bác sĩ, kiểm soát đường huyết không đồng nghĩa với việc phải loại bỏ hoàn toàn cơm hoặc tinh bột khỏi chế độ ăn. Việc cắt giảm tinh bột quá mức rồi thay thế bằng lượng lớn thịt, trứng hoặc bột protein cũng không phải lựa chọn phù hợp với tất cả mọi người.

Đặc biệt, người có protein niệu hoặc mức lọc cầu thận suy giảm cần thận trọng khi tăng lượng protein. Chế độ ăn nhiều protein có thể làm tăng gánh nặng cho thận. Do đó, những người có bệnh lý nền nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thay đổi chế độ ăn.

Trong trường hợp được bác sĩ Lâm Hiên Nhậm chia sẻ, người đàn ông không phải bỏ hoàn toàn cơm. Thay vào đó, ông giảm khẩu phần từ khoảng 2 bát xuống dưới 1 bát mỗi bữa, đồng thời thay đổi thứ tự ăn: dùng rau và thịt trước rồi mới ăn cơm.

Sau 3 tháng, trong khi thuốc điều trị không thay đổi, chỉ số HbA1c của ông giảm từ 7,6% xuống 6,9%.

Trường hợp này cho thấy khi kiểm soát đường huyết, không nên chỉ nhìn vào những thực phẩm có vị ngọt. Lượng cơm, mì, bánh, cháo và các thực phẩm giàu tinh bột trong từng bữa cũng cần được cân nhắc để kiểm soát tổng lượng carbohydrate nạp vào cơ thể mỗi ngày.

Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 14:30, 05/10/2026)